ҚАЛПОҚ
Tasnif: юпқа наматдан тепа томони учли қилиб тикилган устки бош кийими', ' қалин матодан тикилган бош кийими'. У .. эгнига брезент чакмон, бошига оқ намат қ а л п о қ кийган (Ҳаким Назир). Бундай бош кийими дастлаб наматдан конуссимон шаклда тикилиб, тепа учи анча баланд кўтарилиб турган, одатда бошқа бош кийими устидан кийилган (ССТТН, II. 21); кейин-чалик маънода кенгайиш воқе бўлиб, ҳар қандай қалин бош кийимини англата бошлаган. Бу сўзнинг таркибини асли қадимги туркий тилдаги ' кўтарил-' маъносини англатган қалы— феълидан (ДС, 411) —ба қўшимчаси билан ясалган отга кичрайтириш маъносини ифодаловчи -қ қўшимчасини қўшиб ҳосил қилинган деб изоҳлаш мумкин; кейинчалик иккинчи бўғиндаги тор унли талаффуз қилинмай қўиган, б ундоши п ундошига, биринчи бўғиндаги а унлиси ä унлисига, қ ундоши олдидаги а унлиси â унлисига алмашган: (қали- + ба = қалыба) + қ = қалыбоқ > қалбақ > қалпақ > қäлпâқ.