ҚАТТИҚ
Tasnif: таркиб топтирувчилари зич жойлашгани, узоқ туриб қолгани каби сабабларга кўра синдириш, қирқиш, чопиш қийин бўлган'. Бу ёқнинг тоши у ёқники сингари қ а т т и қ , яхлит эмас , жуда бўш, ғўраша эди (Мирзакалон Исмоилий). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони ва яна бир неча маъноларни англатган бу сифат асли 'қаттиқ ҳолатга кел-' маъносини англатувчи қат- феълидан (ДС, 432: қат- I) -(ы)ғ қўшимчаси билан ясалган (Девон, I, 356: қатмғ); ўзбек тилида т ундоши қатланган; кейинчалик сўз охиридаги ғ ундоши қ ундошига, а унлиси ä унлисига алмашган, ы унлисининг қаттиқлик белгиси йўқолган: қат— I + ығ = қатығ > қаттиғ > қäттиқ. Ҳозирги ўзбек тили баён қилинган адабиётларда қот(моқ) феълидан -қ қўшимчаси билан сифат ясалганда о(а) унлиси а(ä) унлисига алмашади" деб изоҳлаш мавжуд; ваҳоланки бу сифат қадимги туркий тилда қат- феълидан ясалган, бу сўз таркибида қадимги туркий тилдаёқ бироз ортиқроқ кенг унли товуш қатнашган, ана шу унли кейинчалик ўзбек тилида а унлисига алмашган. Кўринадики, ҳозирги ўзбек тилидаги о(а) унлисининг а(ä) унлисига алмашуви ҳақида гапириш ноўрин. Ушбу сифат туркий тилларда қаты (ССТТН, II, 5; ТРС, 323), катуу (КРС, 360) каби шаклларда мавжуд. Қатиғ (қаттиқ) сифатидан фарқли ҳолда, қаты, қатуу сифати қат— I феълидан -ы ( > -у) қўшимчаси билан ясалган. Демак, қатығ (қаттиқ) ва қаты сўзларини бир сўзнинг икки кўриниши деб қараш хато.