O'zbek tilining etimologik luga'ti

Print

ҚИМТИ

Tasnif: 'бирлаштир—', 'йиғиштир-'. Мунисхон тиниқ қизил лабларини қ и м т и б, кулиб юбор— масликнииг эҳтиётини қилади (Абдулла Қаҳҳор). Бу сўз эски ўзбек тилида қадимги туркий тилдаги 'сур-' маъносини англатган қамыт- сўзининг (ДС, 415: қамыт- 'сдвигать’) домыт- шаклига (ДС, 144) кучайтириш (' такрор') маъносини ифодаловчи — ы қўшимчасини қўшиб ҳосил қилинган; қўшимча қўшилганидан кейин иккинчи бўғиндаги тор унли талаффуз қилинмай қўйган (КРС. 489: кымты—); ўзбек тилида ы унлиларининг қаттиқлик белгиси йўқолган: домыт— + ы = домыты— > домты— > қимти—.