O'zbek tilining etimologik luga'ti

Print

ҚЎЗИ

Tasnif: фаол намоён бўл—'. Тўқсонбойнинг мерганлик ҳаваси қ ў з и б, .. типирчилаётган итни бир отишда тамом қилди (Парда Турсун). Бу сўзни қозға— сўзи билан қиёслашдан кўринадики, ҳар иккиси учун қоз- қисми асос бўлган, лекин бундай феъл луғатларда мустақил ҳолатда келтирилмаган; Махмуд Кошғарий луғатидаги қозутты сўзи ҳам (Девон, II, 353) шу қоз- феълидан ҳосил қилинган. Қозы— феъли эски ўзбек тилида кучайтириш маъносини ифодаловчи —ы қўшимчаси билан ҳосил қилинган; кейинчалик ы унлисининг қаттиқлик белгиси йўқолган: қоз- + ы = қозы- > қози-.